Kuzey Kıbrıs'ta Gayrimenkul Alım Süreci: Adım Adım Rehber

Kuzey Kıbrıs, özellikle Girne ve çevresindeki doğası, iklimi ve nispeten uygun fiyatlarıyla hem Türkiye'den hem de dünyanın farklı ülkelerinden yatırımcıların ilgisini çekiyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları da dahil olmak üzere KKTC vatandaşı olmayan herkes, tapu mevzuatı açısından "yabancı" sayılır. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları kişi başına 6 gayrimenkul (ev, arsa veya işyeri) sahibi olma diğer ülke vatandaşları ise kişi başına 3 gayrimenkul sahibi olma hakkına sahiptir — ailenin her ferdi kendi adına ayrı bir mülk alabilir. Bu rehberde, bir mülkü beğenmenizden tapunuzu elinize almanıza kadar geçen süreci, güncel ücret ve sürelerle birlikte adım adım ele alıyoruz.

1. Bütçenizi ve Amacınızı Netleştirin

İlk adım, ne aradığınızı netleştirmek: yazlık bir daire mi, kalıcı yaşam için bir villa mı, yoksa kira getirisi hedefleyen bir yatırım mı? Bu amaç hem bakacağınız bölgeyi hem de bütçenizi doğrudan etkiler. Girne merkez ve marina çevresi kısa dönem kiralamaya uygun daireleriyle öne çıkarken, Esentepe ve Çatalköy daha sakin ve villa ağırlıklı bir yaşam sunuyor.

Bütçenizi belirlerken satış bedeli dışında şu kalemleri de hesaba katmanız gerekir:

Not: Bu oranlar zaman zaman güncellenebildiği için satın alma öncesi avukatınızdan güncel rakamları teyit edin.

2. Doğru Bölgeyi ve Mülkü Seçin

Kuzey Kıbrıs'ta her bölgenin kendine has bir karakteri var. Alsancak ve Lapta deniz kenarı sakinliğiyle, Karşıyaka Girne merkeze yakınlığıyla, Karaoğlanoğlu ise üniversiteye yakınlığı sayesinde kiralık talebiyle öne çıkıyor. Yatırım amacınıza göre bölge seçimi, ileride elde edeceğiniz kira getirisini ve mülkün değer artışını doğrudan etkiler.

Bir emlak danışmanıyla çalışmak süreci büyük ölçüde kolaylaştırır; danışmanlık komisyonu genellikle satış bedelinin %3'ü civarındadır ve çoğu pazarda bu bedeli satıcı öder. Mülkü yerinde görmeden, sadece fotoğraf ve video üzerinden karar vermek risklidir; mümkünse bölgeyi ziyaret edip mülkü ve çevresini (ulaşım, market, plaj mesafesi) yerinde değerlendirin.

3. Tapu Durumunu ve Mülkün Hukuki Geçmişini Kontrol Ettirin

Kuzey Kıbrıs'ta birden fazla tapu (koçan) türü bulunur: Türk koçanı, eşdeğer koçan ve yabancı koçanı gibi. Her birinin hukuki statüsü ve devir süreci farklılık gösterebilir. Bu nedenle satın almadan önce bağımsız bir avukat aracılığıyla mülkün tapu kaydını, üzerinde ipotek, haciz veya üçüncü kişi hakkı olup olmadığını mutlaka kontrol ettirin (due diligence). Bu adım, sürecin en kritik parçalarından biridir ve atlanmaması gerekir.

4. Depozito ve Rezervasyon

Mülkü beğendikten sonra genellikle satış bedelinin yaklaşık %10'u oranında bir depozito ödeyerek mülkü piyasadan çekersiniz. Bu ödeme, satıcının mülkü başka bir alıcıya satmasını engeller ve size sözleşme sürecini tamamlamak için zaman kazandırır. Depozitonun iade koşullarının (örneğin tapu kontrolünde sorun çıkarsa) yazılı olarak netleştirilmesi önemlidir.

5. Satış Sözleşmesinin (Contract of Sale) İmzalanması ve Tescili

Tapu kontrolü tamamlandıktan sonra taraflar arasında satış sözleşmesi imzalanır. Sözleşmede mülkün tanımı, satış bedeli, ödeme planı, teslim tarihi ve tarafların yükümlülükleri yer alır. Sözleşme imzalandıktan sonra 21 gün içinde damga vergisi (%0,5) ödenip sözleşme KKTC Tapu Dairesi'ne kaydettirilmelidir — bu kayıt hem cezai gecikme faizini önler hem de mülkün üçüncü kişilere satılmasını veya üzerine yük konulmasını engelleyerek sizi hukuken korur.

6. Satın Alma İzni (Yabancı Alıcılar İçin)

KKTC vatandaşı olmayan alıcıların (Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları dahil) mülk sahibi olabilmesi için İçişleri Bakanlığı/Bakanlar Kurulu'ndan Satın Alma İzni (Permission to Purchase) alması gerekir. Bu süreç başvuru yoğunluğuna göre değişmekle birlikte ortalama 6-9 ay, bazı durumlarda 3 ile 12 ay arasında sürebiliyor; bazı kaynaklar daha basit dosyalarda 2 aya kadar inen süreler de bildiriyor. Net süre başvurunun yapıldığı döneme ve dosyanın eksiksizliğine göre değişir, bu yüzden avukatınızdan güncel bekleme süresini öğrenmenizi öneririz.

İyi haber şu: izin süreci beklenirken mülkü fiilen kullanmaya, hatta içine taşınmaya başlayabilirsiniz — resmi tapu devri, iznin onaylanmasını bekler.

7. Ödeme Planının Tamamlanması

Satış bedeli, sözleşmede belirlenen plana göre tek seferde veya taksitler halinde ödenir. Proje aşamasındaki (off-plan) konutlarda ödemeler inşaat aşamalarına bağlı olarak ilerlerken, hazır konutlarda tek seferlik ödeme veya kısa vadeli taksit planları daha yaygındır.

8. Tapu Devri ve Teslim

Satın alma izni onaylandıktan ve ödemeler tamamlandıktan sonra sıra tapu devrine gelir. Bu aşamada tapu harcı (ilk mülk için %3, sonraki mülkler için %6) ve varsa KDV (%5) ödenir. Tapu Dairesi'nde randevu genellikle e-Devlet sistemi veya tapu dairesi portalı üzerinden alınır; alıcı ve satıcının (veya vekillerinin) birlikte hazır bulunması gerekir. Devir tamamlandığında mülk resmi olarak sizin adınıza tescil edilir ve anahtar tesliminiz yapılır.

Türk vatandaşları için pratik özet: Sözleşmeden tapu randevusuna kadar olan idari işlemler genelde 30-60 gün içinde tamamlanabiliyor; asıl bekleme süresi satın alma izninde yaşanıyor.

9. Satış Sonrası: Oturum İzni, Abonelikler ve Vergiler

Tapu devrinden sonra mülk sahipleri genellikle 1 yıllık oturum izni almaya hak kazanır; bu izin her yıl yenilenir ve 3 yılın sonunda süresiz oturum iznine dönüşebilir (güncel şartlar için göçmenlik dairesine danışılmalı). Ayrıca elektrik ve su aboneliklerini kendi adınıza geçirmeniz, varsa yıllık emlak vergisi ve belediye hizmet bedeli yükümlülüklerinizi takip etmeniz gerekir. Mülkünüzü kiraya vermeyi planlıyorsanız bu konudaki vergisel yükümlülükleri de önceden öğrenin.

Satın Alma Süreci Kontrol Listesi

• Bütçe ve amaç belirlendi (yaşam / yatırım / kira getirisi)

• Bölge ve mülk seçimi yapıldı, yerinde görüldü

• Bağımsız avukat tutuldu, tapu kaydı ve ipotek/haciz durumu kontrol edildi

• Depozito ödendi, iade şartları yazılı olarak netleştirildi

• Satış sözleşmesi imzalandı ve 21 gün içinde Tapu Dairesi'ne tescil edildi

• Satın alma izni başvurusu yapıldı

• Ödeme planı tamamlandı

• Tapu devri gerçekleşti, harç ve KDV ödendi

• Elektrik/su aboneliği ve oturum izni başvurusu yapıldı

Sonuç

Kuzey Kıbrıs'ta gayrimenkul alım süreci, doğru adımlarla ilerlendiğinde ve güvenilir bir avukat ile emlak danışmanı desteğiyle yürütüldüğünde yönetilebilir bir süreçtir. En uzun bekleme süresi satın alma izninde yaşanır (ortalama 6-9 ay), ancak bu süre boyunca mülkünüzü fiilen kullanabilirsiniz. Her aşamada acele etmemek, tapu ve sözleşme detaylarını bağımsız şekilde kontrol ettirmek, ileride yaşanabilecek sorunların önüne geçmenin en etkili yoludur.

Not: Bu yazıdaki oran, ücret ve süre bilgileri genel bilgilendirme amaçlıdır ve zaman zaman güncellenebilir; güncel mevzuat ve size özel durum için mutlaka bir avukata danışın.